เทคโนโลยีชีวภาพ thaibiotech.info

เทคโนโลยีชีวภาพ แหล่งรวมความรู้ทางเทคโนโลยีชีวภาพ

Thaibiotech.info เป็นที่รวมความรู้ทางเทคโนโลยีชีวภาพ
หัวข้อความรู้ทางเทคโนโลยีชีวภาพ > DNA > ขั้นตอนการจำลองตัวเองของดีเอ็นเอ(DNA Replication) ของพวกโปรคาริโอต (Step of DNA Replication of Prokaryotes)

ขั้นตอนการจำลองตัวเองของดีเอ็นเอ(DNA Replication) ของพวกโปรคาริโอต (Step of DNA Replication of Prokaryotes)


การจำลองตัวเองของดีเอ็นเอ (DNA Replication)

     โดยทั่วไปที่ทุกคนได้ศึกษาขั้นตอนการจำลองตัวเองของดีเอ็นเอ(DNA Replication)จะเป็นการจำลองตัวเองของดีเอ็นเอ(DNA Replication)ของพวกโปรคาริโอต เพราะเนื่องด้วยการจำลองตัวเองของดีเอ็นเอ(DNA Replication)ของพวกยูคาริโอตมีความซับซ้อนกว่าพวกโปรคาริโอต ดังนั้นเนื้อหาในหลักสูตรต่างๆจึงได้ให้ศึกษาขั้นตอนการจำลองตัวเองของดีเอ็นเอ(DNA Replication)ของพวกโปรคาริโอตเป็นหลัก วิธีสังเกตว่าขั้นตอนการจำลองตัวเองของดีเอ็นเอ(DNA Replication)ที่ได้ศึกษาเป็นของพวกโปรคาริโอตหรือพวกยูคาริโอต คือ ดูที่ชื่อของ DNA Polymerase ถ้ามีชื่อ DNA Polymerase III อยู่ในขั้นตอนการจำลองตัวเองของดีเอ็นเอ(DNA Replication) จะเป็นขั้นตอนการจำลองตัวเองของดีเอ็นเอ(DNA Replication)ของพวกโปรคาริโอต แต่หากไม่มีชื่อของ DNA Polymerase III ปรากฏอยู่ในขั้นตอนการจำลองตัวเองของดีเอ็นเอ(DNA Replication)เลย แต่อาจจะมีชื่อ DNA Polymerase α หรือ DNA Polymerase δ อยู่ในขั้นตอนการจำลองตัวเองของดีเอ็นเอ(DNA Replication)แทน จะเป็นขั้นตอนการจำลองตัวเองของดีเอ็นเอ(DNA Replication)ของพวกยูคาริโอต
     ขั้นตอนการจำลองตัวเองของดีเอ็นเอ(DNA replication)มีอยู่ 3 ขั้นตอน คือ

1. การเริ่มต้นการจำลองตัวเองของดีเอ็นเอ (Initiation of DNA Replication)
2. การขยายยาวของสายโพลีนิวคลีโอไทด์สายใหม่ (Polymerlization of DNA Replication)
3. การสิ้นสุดการจำลองตัวเองของดีเอ็นเอ (Termination of DNA Replication)

     1. การเริ่มต้นการจำลองตัวเองของดีเอ็นเอ (Initiation of DNA Replication)

     ในดีเอ็นเอ(DNA) ของแบคทีเรียนั้นจะมีจุดสำหรับเริ่มการจำลองตัวเองของดีเอ็นเอ(Origin of DNA Replication หรือ Ori) จะมีโปรตีนเข้ามากระตุ้นให้ดีเอ็นเอ(DNA)ที่จุดเริ่มต้นดังกล่าวเกิดการคลายตัว โดยมีเอนไซม์เฮลิเคส(Helicase)เข้ามาตัดหรือทำลายพันธะไฮโดรเจนในสายของดีเอ็นเอ(DNA) เพื่อให้ดีเอ็นเอ(DNA)สายเกลียวคู่เป็นดีเอ็นเอ(DNA)สายเดี่ยว โดยจะเกิดการแยกตัวของสายดีเอ็นเอ(DNA) ที่เรียกว่า “เรพลิเคชันฟอร์ค (Replication Fork)” ซึ่งโปรตีน SSB (Single Strand Binding Protein)จะเข้ามาจับเพื่อป้องกันไม่ให้สายของดีเอ็นเอ(DNA) สร้างพันธะไฮโดรเจนขึ้นมาอีกในระหว่างขั้นตอน เมื่อดีเอ็นเอ(DNA)สายเกลียวคู่ได้ถูกแยกออกจากกันแล้ว ส่วนที่อยู่ตรงเหนือจุดแยกของดีเอ็นเอ(DNA)สายเกลียวคู่นั้นจะเกิดการขดม้วนตัวเป็นกลายเป็นเกลียวซ้อนเกลียวเกิดขึ้น (Super Coiling) มีผลทำให้เอนไซม์เฮลิเคส(Helicase)ไม่สามารถที่จะทำการแยกสายดีเอ็นเอ(DNA)เกลียวคู่ให้เป็นดีเอ็นเอ(DNA)แม่แบบต่อไปได้ ซึ่งจะมีเอนไซม์โทโปไอโซเมอเรส (Topoisomerase) จะเข้ามาทำหน้าที่ในการคลายเกลียวในบริเวณที่เกิดเป็นเกลียวซ้อนเกลียว(Super Coiling) ของดีเอ็นเอ(DNA) โดยทำการตัดในส่วนของ Phosphate Backbone ของดีเอ็นเอ(DNA) เพื่อลดการพันกันที่ยุ่งเหยิงและการขมวดปมของสายดีเอ็นเอ(DNA)ในระหว่างการจำลองตัวเองของดีเอ็นเอ(DNA Replication)ขึ้นมาอีก

     2. การขยายยาวของสายโพลีนิวคลีโอไทด์สายใหม่ (Polymerlization of DNA Replication)

     เมื่อดีเอ็นเอ(DNA)ทั้งสองสายได้แยกออกจากกันแล้วเอนไซม์ DNA Polymerase III (ดีเอ็นเอพอลีเมอเรส ทรี) หรือเรียกสั้นๆว่า DNA Pol III จะเข้ามาตรงที่จุดที่แยกออกเพื่อสร้างดีเอ็นเอ(DNA)สายใหม่ขึ้น เนื่องจาก DNA Polymerase III มีคุณสมบัติในการสร้างดีเอ็นเอ(DNA)สายใหม่จากทิศ 5’ ไป 3’ เท่านั้น จึงต้องการดีเอ็นเอ(DNA)แม่แบบที่เป็นสายมีทิศเป็น 3’ ไป 5’ แต่ดีเอ็นเอ(DNA)แม่แบบจะมี 2 สาย ทั้งที่เป็นทิศ 3’ ไป 5’ และทิศ 5’ ไป 3’ ดังนั้น การสร้างสายดีเอ็นเอ(DNA)จึงสามารถแบ่งได้เป็น 2 แบบ ดังนี้

     สายต่อเนื่อง (Leading Strand) คือสายดีเอ็นเอ(DNA)แม่แบบที่มีทิศจาก 3’ ไป 5’ ในสายนี้ DNA Polymerase III จะสามารถสร้างดีเอ็นเอ(DNA)สายใหม่ได้อย่างต่อเนื่อง เริ่มต้นโดยเอนไซม์ Primase(ไพรเมส) ทำการสร้างไพรเมอร์(Primer) คือ เป็นอาร์เอ็นเอ(RNA)สายสั้นๆ[หรือ อาจเรียกว่า อาร์เอ็นเอไพรเมอร์(RNA Primer)] มีขนาดประมาณ 10-26 นิวคลีโอไทด์ เข้ามาจับกับดีเอ็นเอ(DNA)ตรงจุดที่แยกออก จากนั้น DNA Polymerase III จะเข้าไปเติม dNTPs เข้ามาบนสายดีเอ็นเอ(DNA)แม่แบบในทิศทาง 5’ ไป 3’ ไปเรื่อยๆ

     สายไม่ต่อเนื่อง (Lagging Strand) คือสายดีเอ็นเอ(DNA)แม่แบบมีทิศจาก 5’ ไป 3’ ทำให้การสร้างดีเอ็นเอ(DNA)ที่เป็นสายยาวไปเลยทีเดียว DNA Polymerase III ไม่สามารถทำได้ แต่จะทำให้สายดีเอ็นเอ(DNA)แม่แบบสายนี้จะม้วนงอผ่าน DNA Polymerase III เพื่อจะทำให้ DNA polymerase III สามารถสร้างดีเอ็นเอ(DNA)สายใหม่ในทิศทาง 5’ ไป 3’ โดยจะสร้างดีเอ็นเอ(DNA)เป็นสายสั้นๆ เรียกว่า “โอคาซากิ แฟรกเม้นต์” หรือ “ชิ้นส่วน โอคาซากิ” (Okazaki Fragment) โดย Primase(ไพรเมส) จะทำการสร้างไพรเมอร์(Primer)คืออาร์เอ็นเอ(RNA)สายสั้นๆ[หรือ อาจเรียกว่า อาร์เอ็นเอไพรเมอร์(RNA Primer)] สำหรับในการสร้างชิ้นส่วนโอคาซากิแต่ละชิ้น ซึ่งหน่วยย่อยเบต้า(β Subunit)ของ DNA Polymerase III จะเข้ามาจับที่ไพรเมอร์(Primer)และทำการเชื่อมต่อกับ DNA Polymerase III เมื่อหมดชิ้นจะสร้างชิ้นใหม่ หน่วยย่อยเบต้า(β Subunit)อันเดิมจะหลุดออกไป แล้วหน่วยย่อยเบต้า(β Subunit)อันใหม่จะเข้ามาจับกับไพรเมอร์(Primer)อันต่อไป เป็นลักษณะนี้ต่อไปเรื่อยๆ

     DNA Polymerase I จะทำหน้าที่ตรวจสอบความถูกต้องของลำดับของสายดีเอ็นเอ(DNA)ที่สร้างขึ้นมาใหม่ ทำการทำลายส่วนของไพรเมอร์(Primer)ที่เป็นอาร์เอ็นเอ(RNA) และ ทำการสร้างดีเอ็นเอ(DNA)ซ่อมแซมส่วนที่ถูกตัดออกไป ในจุดที่ DNA Polymerase I ตัดออกไป จะยังไม่ได้เชื่อมต่อด้วยพันธะฟอสโฟไดเอสเทอร์(Phosphodiester Bond)ตรงปลาย 5’ ของจุดที่ถูกตัด จะถูกเชื่อมด้วยเอนไซม์ ดีเอ็นเอไลเกส (DNA Ligase) โดยที่ในสายต่อเนื่อง(Leading Strand)จะตัดครั้งเดียว ส่วนสายไม่ต่อเนื่อง(Lagging Strand)จะตัดไพรเมอร์(Primer)ของชิ้นส่วนโอคาซากิทุกชิ้น

     3. การสิ้นสุดการจำลองตัวเองของดีเอ็นเอ (Termination of DNA Replication)

     การจำลองตัวเองของดีเอ็นเอ(DNA Replication)จะมีตำแหน่งที่เป็นจุดสิ้นสุดของการจำลองตัวเองของดีเอ็นเอ(DNA Replication)อยู่ ที่ตำแหน่งนี้มีขนาดประมาณ 20 คู่เบส ที่เรียกว่า Ter Sequence โดยจะมีโปรตีนที่ทำการจดจำตำแหน่งนี้เข้ามาจับที่ Ter Sequence เพื่อทำให้ DNA Polymerase III ได้หยุดการจำลองตัวเองของดีเอ็นเอ(DNA Replication)ลง

  




  หัวข้ออื่นที่เกี่ยวข้องกับเรื่องนี้ (Links ภายในเว็บ ThaiBiotech.info)

หัวข้ออื่นที่เกี่ยวข้องกับเทคโนโลยีชีวภาพ (Links ภายในเว็บ ThaiBiotech.info)

หัวข้อความรู้ทางเทคโนโลยีชีวภาพ (Topics of biotechnology) หัวข้อความรู้ทางเทคโนโลยีชีวภาพ (Topics of biotechnology)
หัวข้อหลัก เทคโนโลยีชีวภาพ คือ อะไร
  หัวข้อย่อย การใช้ประโยชน์จาก เทคโนโลยีชีวภาพ
    หัวข้อย่อยระดับ 2 ตัวอย่างของผลิตภัณฑ์ทางเทคโนโลยีชีวภาพในชีวิตประจำวัน
  หัวข้อย่อย เทคโนโลยีชีวภาพทางด้านการแพทย์และสุขภาพ
    หัวข้อย่อยระดับ 2 เด็กหลอดแก้ว (IVF) คือ อะไร
    หัวข้อย่อยระดับ 2 เทคโนโลยีชีวภาพกับการรักษาโรคเบาหวาน
    หัวข้อย่อยระดับ 2 เทคโนโลยีชีวภาพกับสมุนไพรหรือสมุนไพรไทย
      หัวข้อย่อยระดับ 3 สมุนไพร และ สมุนไพรไทย คือ อะไร
        หัวข้อย่อยระดับ 4 ว่านหางจระเข้ หรือ อโลเวร่า คือ อะไร
  หัวข้อย่อย ประวัติของ เทคโนโลยีชีวภาพ
  หัวข้อย่อย ประเภทของเทคโนโลยีชีวภาพมีกี่ประเภท
  หัวข้อย่อย หนังดังกับ เทคโนโลยีชีวภาพ
หัวข้อหลัก พันธุวิศวกรรม คือ อะไร
  หัวข้อย่อย การใช้ประโยชน์จาก พันธุวิศวกรรม
  หัวข้อย่อย พันธุวิศวกรรมกับเทคโนโลยีชีวภาพเกี่ยวข้องกันอย่างไร
  หัวข้อย่อย พันธุวิศวกรรมกับการพัฒนาเทคโนโลยีชีวภาพ
หัวข้อหลัก จีเอ็มโอ(GMOs) คือ อะไร
  หัวข้อย่อย พืช GMOs คือ อะไร
    หัวข้อย่อยระดับ 2 ตัวอย่างของ พืช GMOs หรือ พืชดัดแปลงพันธุกรรม
    หัวข้อย่อยระดับ 2 เทคนิคที่ใช้ในการถ่ายฝากยีนเข้าสู่พืช
    หัวข้อย่อยระดับ 2 ปัจจัยที่มีส่วนสำคัญในการถ่ายฝากยีนเข้าสู่พืช
  หัวข้อย่อย ข้อดี หรือ ประโยชน์ ของ GMOs
  หัวข้อย่อย ข้อเสีย หรือ ผลเสีย ของ GMOs
  หัวข้อย่อย ข้อแตกต่างระหว่าง GMOs กับ GMO
  หัวข้อย่อย จุลินทรีย์ดัดแปลงพันธุกรรม (GMM) คือ อะไร
หัวข้อหลัก ไก่กับไข่อะไรเกิดก่อนกัน (มีคำตอบ)
หัวข้อหลัก จีโนม (Genome) คือ อะไร
  หัวข้อย่อย จีโนมิกส์ (Genomics) คือ อะไร
หัวข้อหลัก การโคลนนิ่ง (Cloning) คือ อะไร
  หัวข้อย่อย ประโยชน์ หรือ ข้อดี ของการโคลนนิ่ง
  หัวข้อย่อย ข้อเสีย หรือ ผลเสีย ของการโคลนนิ่ง
  หัวข้อย่อย ประวัติการโคลนนิ่ง
  หัวข้อย่อย การโคลนนิ่งมนุษย์
    หัวข้อย่อยระดับ 2 การโคลนนิ่งมนุษย์ที่เกิดขึ้นเองตามธรรมชาติ
  หัวข้อย่อย การโคลนนิ่งสัตว์
  หัวข้อย่อย การโคลนนิ่งพืช
หัวข้อหลัก การเพาะเลี้ยงเนื้อเยื่อพืช คืออะไร
  หัวข้อย่อย การใช้ประโยชน์จาก การเพาะเลี้ยงเนื้อเยื่อพืช
หัวข้อหลัก พลังงานทดแทน คือ อะไร
  หัวข้อย่อย พลังงานชีวมวล (Biomass Energy) คือ อะไร
    หัวข้อย่อยระดับ 2 ชีวมวล (Biomass) คือ อะไร
หัวข้อหลัก พันธุกรรม คือ อะไร
  หัวข้อย่อย ลักษณะทางพันธุกรรม คือ อะไร
    หัวข้อย่อยระดับ 2 ลักษณะเด่น(Dominant Trait) คือ อะไร
      หัวข้อย่อยระดับ 3 ลักษณะเด่นแบบสมบูรณ์ คือ อะไร
      หัวข้อย่อยระดับ 3 ลักษณะเด่นแบบไม่สมบูรณ์ คือ อะไร
      หัวข้อย่อยระดับ 3 ลักษณะเด่นร่วมกัน คือ อะไร
    หัวข้อย่อยระดับ 2 ลักษณะด้อย(Recessive Trait) คือ อะไร
    หัวข้อย่อยระดับ 2 เทสครอส (Test Cross) คือ อะไร
    หัวข้อย่อยระดับ 2 การผสมกลับ (Back Cross) คือ อะไร
  หัวข้อย่อย โรคทางพันธุกรรม(Genetic Disorder) คือ อะไร
    หัวข้อย่อยระดับ 2 โรคเบาหวาน คือ อะไร
      หัวข้อย่อยระดับ 3 อินซูลิน(Insulin) คือ อะไร
    หัวข้อย่อยระดับ 2 โรคทริปเปิ้ล X หรือ ทริปเปิ้ลเอ็กซ์ซินโดรม หรือ กลุ่มอาการทริปเปิ้ลเอ็กซ์ (Triple X Syndrome) คือ อะไร
    หัวข้อย่อยระดับ 2 เอ็ดเวิร์ดซินโดรม หรือ กลุ่มอาการเอ็ดเวิร์ด (Edward’s Syndrome) คือ อะไร
หัวข้อหลัก การกลายพันธุ์ หรือ การผ่าเหล่า หรือ มิวเทชั่น (Mutation) คือ อะไร
หัวข้อหลัก เนื้องอก(Tumor) คือ อะไร
  หัวข้อย่อย โรคมะเร็ง(Cancer) คือ อะไร
    หัวข้อย่อยระดับ 2 มะเร็งปากมดลูก คือ อะไร
      หัวข้อย่อยระดับ 3 ปัจจัยที่เป็นความเสี่ยงของการเป็นมะเร็งปากมดลูก
หัวข้อหลัก ชีววิทยา(Biology) คือ อะไร
หัวข้อหลัก เคมี (Chemistry) คือ อะไร
หัวข้อหลัก พันธุศาสตร์ (Genetics) คือ อะไร
  หัวข้อย่อย เมนเดล(Mendel) คือ ใคร (ชีวประวัติของเกรเกอร์ เมนเดล)
หัวข้อหลัก นิติวิทยาศาสตร์ (Forensic Science) คือ อะไร
หัวข้อหลัก อณูชีววิทยา (Molecular Biology) คือ อะไร
  หัวข้อย่อย PCR (พีซีอาร์) คือ อะไร
หัวข้อหลัก เทคโนโลยีสารสนเทศ หรือ ไอที (IT) คือ อะไร
หัวข้อหลัก ชีวสารสนเทศศาสตร์ (Bioinformatics) คือ อะไร
หัวข้อหลัก จุลินทรีย์ (Microorganism) คือ อะไร
หัวข้อหลัก เซลล์ (Cell) คือ อะไร
  หัวข้อย่อย สเต็มเซลล์ (Stem Cell) คือ อะไร
  หัวข้อย่อย เซลล์พืช คือ อะไร
    หัวข้อย่อยระดับ 2 คลอโรฟิลล์ (Chlorophyll) คือ อะไร
  หัวข้อย่อย เซลล์สัตว์ คือ อะไร
  หัวข้อย่อย ออร์แกเนลล์ (Organelle) คือ อะไร
    หัวข้อย่อยระดับ 2 นิวเคลียส (Nucleus) คือ อะไร
      หัวข้อย่อยระดับ 3 นิวคลีโอลัส (Nucleolus) คือ อะไร
    หัวข้อย่อยระดับ 2 เอ็นโดพลาสมิกเรติคิวลัม(ER) คือ อะไร
      หัวข้อย่อยระดับ 3 เอ็นโดพลาสมิกเรติคิวลัมแบบผิวเรียบ (SER) คือ อะไร
    หัวข้อย่อยระดับ 2 ไมโทคอนเดรีย(Mitochondria) คือ อะไร
    หัวข้อย่อยระดับ 2 ไรโบโซม (Ribosome) คือ อะไร
หัวข้อหลัก เอนไซม์(Enzyme) คือ อะไร
หัวข้อหลัก โครโมโซม (Chromosome) คืออะไร
  หัวข้อย่อย โครงสร้างของโครโมโซม
  หัวข้อย่อย ออโตโซม (Autosome) คือ อะไร
  หัวข้อย่อย โครโมโซมเพศ (Sex Chromosome) คือ อะไร
  หัวข้อย่อย โครมาทิน (Chromatin) คือ อะไร
  หัวข้อย่อย โครมาทิด (Chromatid) คือ อะไร
  หัวข้อย่อย ความแตกต่างระหว่าง โครมาทิน (Chromatin) กับ โครมาทิด (Chromatid)
  หัวข้อย่อย โฮโมโลกัสโครโมโซม(Homologous Chromosome) คือ อะไร
  หัวข้อย่อย เซนโทรเมียร์(Centromere) คือ อะไร
  หัวข้อย่อย นิวคลีโอโซม (Nucleosome) คือ อะไร
  หัวข้อย่อย โปรตีนฮิสโตน (Histone Protein) คือ อะไร
หัวข้อหลัก ดีเอ็นเอ(DNA) คืออะไร
  หัวข้อย่อย ความแตกต่างระหว่าง ยีน(Gene) ดีเอ็นเอ(DNA) และ โครโมโซม(Chromosome)
  หัวข้อย่อย โครงสร้างของดีเอ็นเอ
  หัวข้อย่อย องค์ประกอบทางเคมีของดีเอ็นเอ
    หัวข้อย่อยระดับ 2 นิวคลีโอไทด์ (Nucleotide) คือ อะไร
  หัวข้อย่อย หน้าที่ของดีเอ็นเอ
  หัวข้อย่อย ความแตกต่างระหว่างดีเอ็นเอ(DNA)และอาร์เอ็นเอ(RNA)
  หัวข้อย่อย การจำลองตัวเองของดีเอ็นเอ (DNA Replication) คือ อะไร
    หัวข้อย่อยระดับ 2 ขั้นตอนการจำลองตัวเองของดีเอ็นเอ(DNA Replication)
    หัวข้อย่อยระดับ 2 รูปแบบการจำลองตัวเองของดีเอ็นเอ
หัวข้อหลัก ยีน (Gene) คืออะไร
  หัวข้อย่อย ยีนเด่น (Dominant Gene) คือ อะไร
  หัวข้อย่อย ยีนด้อย (Recessive Gene) คือ อะไร
  หัวข้อย่อย โฮโมไซกัส ยีน(Homozygous Gene) คือ อะไร
  หัวข้อย่อย เฮเทอโรไซกัส ยีน(Heterozygous Gene) คือ อะไร
  หัวข้อย่อย มัลติเปิลยีนส์ (Multiple Genes) คือ อะไร
  หัวข้อย่อย แอลลีล หรือ อัลลีล (Allele) คือ อะไร
    หัวข้อย่อยระดับ 2 แอลลีลเด่น(Dominant Allele) คือ อะไร
    หัวข้อย่อยระดับ 2 แอลลีลด้อย(Recessive Allele) คือ อะไร
    หัวข้อย่อยระดับ 2 มัลติเปิลแอลลีลส์ (Multiple Alleles) คือ อะไร
  หัวข้อย่อย จีโนไทป์ (Genotype) คือ อะไร
  หัวข้อย่อย ฟีโนไทป์ (Phenotype) คือ อะไร
  หัวข้อย่อย การถอดรหัส (Transcription) คือ อะไร
  หัวข้อย่อย การแปลรหัส (Translation) คือ อะไร
  หัวข้อย่อย อินตรอน (Intron) คือ อะไร
  หัวข้อย่อย เอ็กซอน (Exon) คือ อะไร
  หัวข้อย่อย ยีนโครงสร้าง คือ อะไร
  หัวข้อย่อย ยีนควบคุม คือ อะไร
  หัวข้อย่อย โลคัส (Locus) คือ อะไร
หัวข้อหลัก อาร์เอ็นเอ (RNA) คือ อะไร
  หัวข้อย่อย เอ็มอาร์เอ็นเอ (mRNA) หรือ เมสเซนเจอร์ อาร์เอ็นเอ (messenger RNA) คือ อะไร
  หัวข้อย่อย ทีอาร์เอ็นเอ (tRNA) หรือ ทรานสเฟอร์ อาร์เอ็นเอ (transfer RNA) คือ อะไร
  หัวข้อย่อย อาร์อาร์เอ็นเอ (rRNA) หรือ ไรโบโซมอล อาร์เอ็นเอ (ribosomal RNA) คือ อะไร